จากสถานการณ์ของประเทศในช่วงสงครามเย็น ซึ่งเกิดจากการเผชิญหน้าทางอุดมการณ์ระหว่างค่ายทุนนิยม กับค่ายสังคมนิยม ทำให้ประเทศชาติต้องตกอยู่ภายใต้ภัยคุกคามจากลัทธิคอมมิวนิสต์ งานการปลูกฝังอุดมการณ์ ทางการเมือง การช่วยเหลือประชาชนตลอดจนงานปฏิบัติการจิตวิทยา จึงเป็นงานสำคัญที่รัฐบาล โดยฝ่ายทหารได้ถูกนำมาใช้ ในการต่อสู้เพื่อเอาชนะคอมมิวนิสต์ งานต่างๆดังกล่าว ถือเป็นจุดเริ่มต้นของงานด้านกิจการพลเรือนและได้มีการขยายขอบเขตเพิ่มเติม โดยเฉพาะในช่วงการใช้นโยบายการเมืองนำการทหารตามคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี ที่ 66/23 จนถึงปัจจุบัน

พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์

หน่วยงานของกองทัพบก ที่จัดตั้งขึ้นมารับผิดชอบงานกิจการพลเรือน เริ่มดำเนินการอย่างจริงจังเมื่อ ปี พ.ศ. 2522 โดยได้กำหนดให้มีการจัดตั้งหน่วยในระดับรอง คือ ระดับกองทัพภาค มีการจัดตั้งกองกิจการพลเรือนและในระดับกองพล ได้จัดตั้งแผนกกิจการพลเรือน ทำหน้าที่ฝ่ายอำนวยการในสายงานกิจการพลเรือนโดยเฉพาะ และในเวลาต่อมา พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ ผบ.ทบ. ในขณะนั้น ได้ดำริเห็นว่า ในระดับกองทัพบกงานกิจการพลเรือน ยังไม่มีกรมฝ่ายอำนวยการไดเป็นผู้รับผิดชอบอย่างแท้จริง ทำให้ประสบกับปัญหา การประสานงาน การกำหนดนโยบายและการควบคุมกำกับดูแล จึงดำริให้จัดตั้ง กรมกิจการพลเรือนทหารบก ตามคำสั่งกองทัพบก (เฉพาะ) ลับ ที่ 6/25 ลง 13 มกราคม 2525

 

กรมกิจการพลเรือนทหารบกใช้นามหน่วยโดยย่อว่า "กร.ทบ." และใช้เครื่องหมายสังกัด "กร" มีตราประจำหน่วยเป็นรูปของ "ท้าวศักรินทร์" บรรจุในวงกลมภายใน รอบวงกลมด้านนอก มีตัวอักษรว่า "กรมกิจการพลเรือนทหารบก" และด้านล่างมีตัวอักษรภาษาอังกฤษว่า "DIRECTORATE OF CIVIL AFFAIRS"

"ท้าวศักรินทร์" มีประวัติความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับมนุษย์เป็นอย่างมาก ตามหลักฐานทางศาสนาและวรรณคดี ปรากฏหน้าที่ส่วนใหญ่ คอยช่วยเหลือเกื้อกูลผู้ประสบความทุกข์ร้อน เปรียบได้กับนักสังคมสงเคราะห์ในปัจจุบัน ซึ่งสอดคล้องกับภารกิจของกรมกิจการพลเรือนทหารบก

 

พล.ต.วิชิต บุณยะวัฒน์

กรมกิจการพลเรือนทหารบกจึงได้ยึดถือวันที่ 13 มกราคม 2525 ซึ่งเป็นวันที่คำสั่งกองทัพบกให้จัดตั้งกรมกิจการพลเรือนทหารบก เป็นวันสถาปนาหน่วย โดยเมื่อแรกจัดตั้ง มีที่ตั้งปกติอยู่ชั่วคราวในบริเวณ ศาลาว่าการกระทรวงกลาโหม โดยมี พล.ต.วิชิต บุณยะวัฒน์ เป็นเจ้ากรมกิจการพลเรือนทหารบกท่านแรก และต่อมาได้ย้ายเข้าที่ตั้งปกติถาวร ณ กองบัญชาการกองทัพบก ถนนราชดำเนินนอก เขตบางขุนพรหม กรุงเทพมหานคร

ที่ผ่านมามีผู้ดำรงตำแหน่งเจ้ากรมกิจการพลเรือนทหารบกมาแล้ว 13 ท่าน โดยปัจจุบันมี พล.ท.ธเนศ กาลพฤกษ์ เป็นเจ้ากรมกิจการพลเรือนทหารบก